بیشفعالی یا ADHD یکی از چالشهایی است که بسیاری از والدین با آن روبهرو هستند و معمولاً اولین سؤالشان این است که بهترین روش درمان چیست. این روزها نام درمان بیش فعالی با نوروفیدبک زیاد شنیده میشود، اما همچنان تردیدهایی درباره اثربخشی، مدت زمان درمان و بدون دارو بودن آن وجود دارد.
بعضی خانوادهها میپرسند آیا نوروفیدبک درمان قطعی بیش فعالی است یا فقط علائم را موقت کنترل میکند؟ از طرفی، تمایل به درمان بیش فعالی بدون دارو باعث شده نگاهها به روشهای غیردارویی جدیتر شود.
در این مقاله کلینیک برین تلاش میکنیم با نگاهی ساده، به این پرسشها پاسخ دهیم تا تصمیمگیری مناسبی داشته باشید.
بیشفعالی (ADHD) چیست و چرا درمان آن مهم است؟
بیشفعالی یک اختلال رشدی - عصبی است که معمولاً از کودکی شروع میشود و میتواند تمرکز، رفتار و روابط اجتماعی کودک را تحت تأثیر قرار دهد.
اگر این اختلال به درستی مدیریت نشود، ممکن است در آینده تحصیلی، اعتماد به نفس و حتی سلامت روان کودک اثر منفی بگذارد. شناخت درست ADHD یا بیش فعالی در کودکان به والدین کمک میکند به جای برچسب زدن، مسیر درمان مناسب را انتخاب کنند.
مطالب زیر را هم مطالعه کنید:
باورهای اشتباه در باره ی کودکان بیش فعال
شش نکته در تربیت کودکان مبتلا به بیش فعالی
بیشفعالی در کودکان چگونه بروز میکند؟
نشانههای ADHD معمولاً در سه دسته دیده میشوند:
- کمبود توجه: حواسپرتی، ناتمام گذاشتن کارها، فراموشکاری
- تکانشگری: قطع صحبت دیگران، عجله در پاسخ دادن، بیصبری
- بیشتحرکی: جنب و جوش زیاد، ناتوانی در نشستن طولانی مدت
نکته مهم این است که تشخیص قطعی فقط باید توسط متخصص انجام شود، چون هر کودک پرجنب و جوشی لزوماً بیشفعال نیست.
نوروفیدبک چیست و چگونه روی بیشفعالی اثر میگذارد؟
نوروفیدبک روشی است که به زبان ساده، مغز را آموزش میدهد تا بهتر کار کند. در این روش، فعالیت امواج مغزی ثبت میشود و کودک از طریق بازخوردهای دیداری یا شنیداری یاد میگیرد الگوهای مغزی خود را تنظیم کند. هدف، بهبود تمرکز و کاهش رفتارهای تکانشی است، نه سرکوب علائم.
نوروفیدبک چه تفاوتی با دارودرمانی دارد؟
داروها معمولاً علائم را کنترل میکنند و تا زمانی که مصرف میشوند اثر دارند. نوروفیدبک اما روی یادگیری مغز تمرکز دارد. در دارودرمانی تغییر از بیرون اعمال میشود، اما در نوروفیدبک تغییر از درون مغز شکل میگیرد. انتخاب بین این دو یا ترکیبشان، به شرایط کودک بستگی دارد.
آیا نوروفیدبک درمان قطعی بیشفعالی است؟
این بخش مهمترین سؤال والدین است. واقعیت این است که بهتر است به جای واژه «درمان قطعی»، از «کاهش پایدار علائم» استفاده کنیم.
پژوهشها نشان میدهند درمان بیش فعالی با نوروفیدبک میتواند در بسیاری از کودکان باعث بهبود ماندگار تمرکز و کنترل رفتار شود، اما تضمین صد در صدی برای همه وجود ندارد. شفافیت در این موضوع، اعتماد والدین را افزایش میدهد.
مطالب زیر را هم مطالعه کنید:
نوروفیدبک در تهران【10 مرکز برتر】+هزینه نوروفیدبک !!!
نوروفیدبک برای چه کسانی مناسب است؟【از 4 تا 80 سال!】
نوروفیدبک برای چه کودکانی مؤثرتر است؟
این روش معمولاً برای کودکانی مؤثرتر است که:
- سن پایینتر دارند
- شدت علائم متوسط است
- همکاری خوبی در جلسات دارند
تشخیص آنها دقیق و اصولی انجام شده است
درمان بیشفعالی بدون دارو؛ آیا نوروفیدبک گزینه مناسبی است؟
بسیاری از خانوادهها به دنبال روشهای غیردارویی هستند. نوروفیدبک یکی از این موارد است، اما تنها مورد نیست. رفتاردرمانی، آموزش والدین و اصلاح سبک زندگی هم نقش مهمی دارند. نوروفیدبک میتواند بخشی از یک برنامه درمانی جامع باشد.
آیا میتوان نوروفیدبک را جایگزین دارو کرد؟
پاسخ مطلق نیست. در بعضی کودکان، نوروفیدبک به تنهایی کافی است و در برخی دیگر، به عنوان مکمل دارو استفاده میشود. تصمیم نهایی باید با نظر متخصص و بر اساس شرایط کودک گرفته شود.
هر جلسه نوروفیدبک چگونه انجام میشود؟
در هر جلسه، الکترودهایی روی سر کودک قرار میگیرد که فقط فعالیت مغز را ثبت میکنند. کودک معمولاً یک بازی یا انیمیشن را تماشا میکند و بدون درد یا شوک، بازخورد دریافت میکند. فضای درمان آرام و کودک پسند است تا استرس به حداقل برسد.
مطالب زیر را هم مطالعه کنید:
از نوروفیدبک انتظار چه نتایجی می توانم داشته باشم؟
نوروفیدبک در کودکان
آیا نوروفیدبک برای کودک عارضه دارد؟
عوارض جدی گزارش نشده است. گاهی خستگی ذهنی یا سردرد خفیف دیده میشود که موقتی است. گفتن این موارد به صورت شفاف، به اعتماد خانوادهها کمک میکند.
تعداد جلسات نوروفیدبک برای بیشفعالی چقدر است؟
معمولاً یک بازه ۲۰ تا ۴۰ جلسه مطرح میشود، اما عدد دقیق برای همه یکسان نیست. تعداد جلسات نوروفیدبک برای بیش فعالی به عوامل مختلفی بستگی دارد و نمیتوان نسخه واحدی پیچید.
چه عواملی روی تعداد جلسات تأثیر میگذارند؟
سن کودک، شدت علائم، همکاری در جلسات و وجود اختلالات همزمان مثل اضطراب یا اختلالات یادگیری، همگی بر تعداد جلسات اثرگذارند.
شواهد علمی درباره اثربخشی نوروفیدبک در ADHD
مطالعات متعددی نشان دادهاند که نوروفیدبک میتواند باعث بهبود توجه و کاهش تکانشگری شود. برای مثال، نتایج برخی پژوهشها حاکی از کاهش پایدار علائم تا ماهها پس از پایان جلسات است.
چه زمانی نوروفیدبک انتخاب مناسبی نیست؟
اگر تشخیص دقیق انجام نشده باشد، یا کودک دچار مشکلات شدید روانپزشکی کنترل نشده باشد، نوروفیدبک ممکن است گزینه اول نباشد. همچنین در صورت عدم همکاری کودک، اثربخشی کاهش پیدا میکند. گفتن این موارد نشان میدهد این روش برای همه شرایط مناسب نیست.
سوالات متداول
1. آیا درمان بیشفعالی با نوروفیدبک برای همه کودکان مؤثر است؟
خیر، اثربخشی به سن، شدت علائم و تشخیص درست بستگی دارد و برای همه یکسان نیست.
2. از چه سنی میتوان درمان بیشفعالی با نوروفیدبک را شروع کرد؟
معمولاً از ۵–۶ سالگی به بعد، در صورت توانایی همکاری کودک، امکانپذیر است.
3. نتایج نوروفیدبک برای بیشفعالی تا چه مدت ماندگار است؟
در بسیاری از موارد، نتایج پایدار است؛ به ویژه اگر جلسات کامل شود.
4. آیا امکان بازگشت علائم بیشفعالی پس از پایان جلسات نوروفیدبک وجود دارد؟
در برخی شرایط بله، اما معمولاً شدت علائم کمتر از قبل خواهد بود.
5. آیا نوروفیدبک میتواند همزمان با دارودرمانی بیشفعالی انجام شود؟
بله، در بسیاری از برنامههای درمانی این دو روش بهصورت مکمل استفاده میشوند.
6. بهترین زمان مشاهده نتایج درمان بیشفعالی با نوروفیدبک چه زمانی است؟
معمولاً بعد از چند هفته و گذشت تعدادی جلسه، تغییرات تدریجی دیده میشود.
7. آیا نوروفیدبک برای بیشفعالی بزرگسالان نیز کاربرد دارد؟
بله، اما پاسخدهی در کودکان معمولاً بهتر و سریعتر است.
جمعبندی و سخن پایانی
آیا نوروفیدبک برای درمان بیشفعالی مناسب است؟ نوروفیدبک نه معجزه است و نه بیاثر. درمان بیش فعالی با نوروفیدبک میتواند برای بسیاری از کودکان روشی مفید و غیردارویی باشد، اما موفقیت آن به تشخیص درست و شرایط فردی بستگی دارد.
اگر میپرسید آیا نوروفیدبک درمان قطعی بیش فعالی است، پاسخ صادقانه این است: در برخی موارد کاهش پایدار علائم ایجاد میکند، اما تصمیم نهایی باید از روی دقت و با نظر متخصص گرفته شود. این آگاهی، مهمترین قدم در انتخاب مسیر درمان است.