تحریک الکتریکی ترانس کرانیال 【tDCS】 چیست؟

برای آشنایی با نحوه درمان به روش نوروتراپی، به بخش "معرفی بیماران" مراجعه کنید.

   از جمله درمانهای نوروتراپی موثر و پرکاربرد، درمان با دستگاه tDCS است. این دستگاه جریان الکتریکی "بسیار ضعیفی" را که از یک باطری ۹ ولت منشا می گیرد، از طریق یک اسفنج نرم به پوست سر و از آنجا به قشر مغز می رساند و با این روش میزان جریان الکتریکی مغز را تغییر می دهد.

یکی از معروفترین و کاربردی ترین تاثیرات tDCS در افزایش توانایی نشانه گیری تک تیراندازان نیروی نظامی آمریکا بوده است. حین تمرین نشانه گیری دستگاه tDCS به سر نیروهای تک تیرانداز وصل میشد و با تحریک نقاط مشخصی از مغز، قدرت یادگیری و دقت و تمرکز این نیروها افزایش داده میشد.

کاربرد دیگر این روش در ورزشکاران المپیکی خصوصا دوچرخه سواران بوده است. بدلیل آنکه دستگاه tDCS سبک و قابل حمل است، قبل از تمرین کلاهی شامل این دستگاه روی سر ورزشکار قرار می گیرد و سپس تمرین شروع میشود تا سرعت واکنش ورزشکار بتدریج بالا برود.

کاربرد هدست مخصوص tDCS برای تحریک قشر حرکتی مغز حین درچرخه سواری

علاوه بر کاربرد tDCS در افزایش توانایی ذهنی افراد سالم، این روش در درمان بسیاری از بیماری های مغزی جایگاه ویژه ای پیدا کرده است.

ابداع روش tDCS به سالهای اخیر بر می گردد و یکی از جدیدترین درمانهای حیطه بیماریهای مغز و اعصاب است. هدف از اینگونه درمانها این است که بدون استفاده از دارو، درمان مراجعین انجام شده و از عوارض دارویی پرهیز گردد.

غالبا قبل از انتخاب این روش درمانی، پزشک معالج به کمک نقشه مغزی (QEEG) متوجه می شود که کدام ناحیه مغزی دچار مشکل شده است و سپس بر حسب مشکل مزبور، پروتکل درمانی با tDCS را طراحی و اجرا می نماید.

در زمان درمان با tDCS بیمار روی یک مبل راحت می نشیند و دو عدد اسفنج روی سر ایشان قرار می گیرد. این اسفنجها توسط سیم به دستگاه tDCS وصل می شود. منبع تغذیه این دستگاه یک عدد باطری ۹ ولتی (باطری کتابی) است و لذا جریان مورد استفاده بسیار ضعیف و در حد ۱-۲ میلی آمپر است.

درمان با tDCS هیچگونه عارضه مهمی ندارد و نهایتا بعضی از مراجعین حین انجام آن احساس گزگز خفیفی در محل اسفنج دارند که بعد از اتمام جلسه رفع میشود.

غالبا مدت زمان جلسات tDCS بین ۱۵ تا ۲۰ دقیقه است و معمولا این درمان لازم است روزانه بمدت حداقل ۵ جلسه انجام شود تا اثر آن ماندگار باشد. حین جلسه درمانی ممکن است پزشک از بیمار بخواهد که براحتی استراحت نماید و یا ممکن است یکسری تمرین عملی به او بدهد که حین درمان انجام دهد.

برای آشنایی با نحوه درمان به روش نوروتراپی، به بخش "معرفی بیماران" مراجعه کنید.

علت دادن تمرین حین اینگونه درمان این است که ثابت شده بدلیل تغییر آستانه تحریک پذیری سلولهای عصبی توسط tDCS ، میزان یادگیری بیماران حین درمان بالاتر می رود. یک کاربرد مهم این تکنیک، استفاده از آن در بیماران مبتلا به سکته مغزی است. بیمار همزمان هم تحریک الکتریکی می گیرد و هم به کاردرمانی می پردازد و لذا عملکرد قسمت آسیب دیده مغز سریعتر بهبود می یابد.

عناوین مرتبط:

بیوفیدبک چیست؟

نوروفیدبک چیست؟

نقشه مغزی چیست؟

امواج مغزی چه هستند؟

مشاهده نمونه نتایج درمانی دکتر دهقانی در حیطه نوروفیدبک

 نویسنده: دکتر مهدی دهقانی - متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات